Γράφει ο Στυλιανός Χρυσάνθου, Head of Project Planning & Management, EnergyIntel

Γρήγορη επισκόπηση

• Το σύγχρονο σπίτι πρέπει να σχεδιάζεται ως ενεργειακό σύστημα, όχι απλώς ως ένας χώρος που καταναλώνει ρεύμα.
• Η ενεργειακή πρόβλεψη πρέπει να μπαίνει από την αρχή – για φωτοβολταϊκά, μπαταρία, φορτιστή ηλεκτρικού οχήματος και παρακολούθηση.
• Το φωτοβολταϊκό σύστημα δεν είναι λύση της τελευταίας στιγμής. Η απόδοσή του επηρεάζεται από στέγη, προσανατολισμό, σκιάσεις, καλωδιώσεις και διαθέσιμο χώρο.
• Η μπαταρία και ο φορτιστής ηλεκτρικού αυτοκινήτου χρειάζονται σωστή υποδομή, ακόμη κι αν δεν εγκατασταθούν από την πρώτη μέρα.
• Η πραγματική αξία ενός σύγχρονου σπιτιού βρίσκεται σε όσα έχουν προβλεφθεί σωστά ώστε να είναι έτοιμο για τις ενεργειακές ανάγκες του σήμερα και του αύριο.

Όταν σχεδιάζουμε ένα νέο σπίτι ή μια σημαντική ανακαίνιση, οι αποφάσεις που παίρνουμε είναι πολλές και σημαντικές.

Η αρχιτεκτονική.
Η διαρρύθμιση.
Η κουζίνα.
Τα υλικά.
Ο φωτισμός.
Η πισίνα.
Ο εξωτερικός χώρος.
Το γκαράζ.

Όλα αυτά έχουν σημασία. Καθορίζουν την αισθητική, τη λειτουργικότητα και την καθημερινή εμπειρία του σπιτιού.

Όμως υπάρχει ένα ερώτημα που συχνά μπαίνει πολύ αργά στη συζήτηση:

• Πώς θα λειτουργεί ενεργειακά αυτό το σπίτι;
• Πώς θα παράγει, πώς θα καταναλώνει, πώς θα αποθηκεύει και πώς θα διαχειρίζεται την ενέργεια που χρειάζεται κάθε μέρα;

Στην καθημερινή μας εργασία συναντάμε συχνά κατοικίες όπου η απόφαση για εγκατάσταση φωτοβολταϊκού συστήματος λαμβάνεται όταν οι οικοδομικές εργασίες έχουν ήδη προχωρήσει ή ακόμη και μετά την ολοκλήρωσή τους. Στις περισσότερες από αυτές τις περιπτώσεις απαιτούνται πρόσθετες επεμβάσεις, όπως νέες καλωδιώσεις, διαμορφώσεις χώρων ή αλλαγές στην ηλεκτρολογική εγκατάσταση, οι οποίες θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί με σωστή πρόβλεψη από το στάδιο της μελέτης.

Το σύγχρονο σπίτι δεν είναι πλέον ένας απλός καταναλωτής ηλεκτρικής ενέργειας.

Είναι ένα μικρό ενεργειακό σύστημα και όπως κάθε σύστημα, χρειάζεται σωστό σχεδιασμό από την αρχή.

Ο σωστός ενεργειακός σχεδιασμός δεν μειώνει μόνο το κόστος μελλοντικών παρεμβάσεων, αλλά αυξάνει και τη μακροχρόνια αξία του σπιτιού. Σε μια χώρα όπως η Κύπρος, με υψηλή ηλιοφάνεια αλλά και αυξημένες ανάγκες ψύξης, ο σωστός ενεργειακός σχεδιασμός αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία.

Το σπίτι του σήμερα έχει ανάγκες που πριν λίγα χρόνια δεν υπήρχαν

Ένα σύγχρονο σπίτι δεν καταναλώνει ενέργεια όπως ένα σπίτι πριν από δέκα ή δεκαπέντε χρόνια.

Ο κλιματισμός λειτουργεί περισσότερες ώρες.

Οι ηλεκτρικές συσκευές είναι περισσότερες.

Τα συστήματα ασφαλείας, οι αυτοματισμοί, οι αντλίες, οι πισίνες και οι έξυπνες εφαρμογές αυξάνουν τη συνολική κατανάλωση.

Παράλληλα, το ηλεκτρικό αυτοκίνητο μπαίνει σταδιακά στην καθημερινότητα των νοικοκυριών και μεταφέρει ένα μέρος της “κατανάλωσης καυσίμου” στο σπίτι.

Αυτό σημαίνει ότι η ενέργεια δεν είναι πια ένα τεχνικό θέμα που λύνεται στο τέλος. Είναι μέρος του αρχικού σχεδιασμού του σπιτιού.

Αν ένα σπίτι πρόκειται να έχει φωτοβολταϊκό σύστημα, μπαταρία, φορτιστή ηλεκτρικού οχήματος και σύστημα παρακολούθησης, πρέπει να υπάρχει πρόβλεψη για όλα αυτά από νωρίς.

• Πού θα τοποθετηθεί ο inverter;
• Υπάρχει κατάλληλος χώρος για μπαταρία;
• Έχει προβλεφθεί σωστός αερισμός και πρόσβαση για συντήρηση;
• Υπάρχει διαδρομή για τις απαραίτητες καλωδιώσεις;
• Μπορεί να προστεθεί φορτιστής ηλεκτρικού οχήματος χωρίς δύσκολες παρεμβάσεις;
• Θα μπορώ να βλέπω τι παράγει και τι καταναλώνει το σπίτι μου;

Παράλληλα, είναι σημαντικό να προβλέπονται από την αρχή οι κατάλληλες σωληνώσεις, οι διαδρομές των καλωδίων, ο διαθέσιμος χώρος στον ηλεκτρολογικό πίνακα και η θέση του ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού, ώστε οι μελλοντικές προσθήκες να μπορούν να υλοποιηθούν χωρίς επεμβάσεις σε ολοκληρωμένους χώρους.

Αν δεν προβλεφθεί από την αρχή χώρος για inverter ή οι απαραίτητες καλωδιώσεις, η μελλοντική εγκατάσταση φωτοβολταϊκού μπορεί να απαιτήσει επεμβάσεις σε τοίχους και επιπλέον κόστος.

Αυτές οι ερωτήσεις μπορεί να μην είναι τόσο εντυπωσιακές όσο η επιλογή των υλικών ή του φωτισμού. Όμως επηρεάζουν άμεσα το πόσο σωστά θα λειτουργεί το σπίτι για τα επόμενα χρόνια.

Το φωτοβολταϊκό δεν πρέπει να είναι μια σκέψη της τελευταίας στιγμής

Πολλοί ιδιοκτήτες σκέφτονται τα φωτοβολταϊκά αφού έχει ήδη προχωρήσει ο σχεδιασμός ή ακόμη και μετά την ολοκλήρωση του σπιτιού.

Τότε, όμως, οι επιλογές μπορεί να είναι πιο περιορισμένες.

Η θέση της στέγης, ο προσανατολισμός, οι σκιάσεις, οι διαθέσιμες επιφάνειες, οι καλωδιώσεις και ο χώρος του εξοπλισμού επηρεάζουν την απόδοση και την ευκολία εγκατάστασης. Όταν αυτά δεν έχουν ληφθεί υπόψη στα πρώτα στάδια του σχεδιασμού, το σύστημα μπορεί να χρειαστεί συμβιβασμούς.

Κατά τον σχεδιασμό αξιολογούνται επίσης η κλίση της στέγης, οι αποστάσεις των καλωδιώσεων συνεχούς και εναλλασσόμενου ρεύματος, η θέση του inverter, η προσβασιμότητα για συντήρηση και οι πιθανές μελλοντικές επεκτάσεις του συστήματος. Όλοι αυτοί οι παράγοντες επηρεάζουν τόσο την απόδοση όσο και τη συνολική αξιοπιστία της εγκατάστασης.

Ένα φωτοβολταϊκό σύστημα δεν είναι απλώς “μερικά πλαίσια στη στέγη”. Είναι μέρος της ενεργειακής λειτουργίας του σπιτιού.

Η αξία του δεν βρίσκεται μόνο στο πόση ενέργεια παράγει, αλλά και στο πόση από αυτή την ενέργεια μπορεί να χρησιμοποιηθεί σωστά μέσα στο σπίτι.

Η μπαταρία χρειάζεται πρόβλεψη, ακόμη κι αν δεν μπει από την πρώτη μέρα

Η μπαταρία συχνά αντιμετωπίζεται ως κάτι που μπορεί να προστεθεί αργότερα. Και πράγματι, σε πολλές περιπτώσεις μπορεί.

Όμως το “αργότερα” πρέπει να έχει προβλεφθεί από το “τώρα”.

Η μπαταρία χρειάζεται κατάλληλο χώρο, ασφαλείς συνθήκες εγκατάστασης, σωστή σύνδεση με τον inverter και τεχνική συμβατότητα με το υπόλοιπο σύστημα. Δεν είναι μια απλή συσκευή που μπορεί να τοποθετηθεί οπουδήποτε περισσεύει χώρος.

Παράλληλα, θα πρέπει να εξετάζεται η συμβατότητα της μπαταρίας με τον επιλεγμένο inverter, η δυνατότητα μελλοντικής επέκτασης της χωρητικότητας, καθώς και η κάλυψη των πραγματικών ενεργειακών αναγκών της κατοικίας.

Ο ρόλος της είναι σημαντικός: βοηθά το σπίτι να αξιοποιεί μεγαλύτερο μέρος της ενέργειας που παράγει, ειδικά σε ώρες που η παραγωγή από τον ήλιο μειώνεται αλλά η κατανάλωση της οικογένειας αυξάνεται.

Αν η υποδομή δεν υπάρχει έγκαιρα, μια μελλοντική εγκατάσταση μπορεί να γίνει πιο περίπλοκη, πιο δαπανηρή και λιγότερο λειτουργική.

Το ηλεκτρικό αυτοκίνητο αλλάζει τον τρόπο που πρέπει να βλέπουμε το σπίτι

Το ηλεκτρικό αυτοκίνητο δεν είναι μόνο μια νέα επιλογή μετακίνησης.

Είναι και μια νέα ενεργειακή ανάγκη για το σπίτι.

Ένας οικιακός φορτιστής μπορεί να προσθέσει σημαντικό φορτίο, ειδικά αν η φόρτιση γίνεται συχνά ή σε ώρες που το σπίτι έχει ήδη αυξημένη κατανάλωση. Γι’ αυτό χρειάζεται έγκαιρη πρόβλεψη για την απαιτούμενη ισχύ, τη θέση του φορτιστή, τις καλωδιώσεις, την ασφάλεια και τον τρόπο που η φόρτιση θα συνεργάζεται με το φωτοβολταϊκό σύστημα και, πιθανόν, με τη μπαταρία.

Σε αρκετές περιπτώσεις απαιτείται και αξιολόγηση της διαθέσιμης ηλεκτρικής ισχύος της κατοικίας, καθώς και πρόβλεψη για σύστημα δυναμικής διαχείρισης φορτίου (load management), ώστε η φόρτιση του οχήματος να πραγματοποιείται χωρίς να επιβαρύνεται η συνολική ηλεκτρική εγκατάσταση.

Ακόμη κι αν σήμερα δεν υπάρχει ηλεκτρικό αυτοκίνητο στην οικογένεια, το σπίτι που σχεδιάζεται τώρα πρέπει να μπορεί να υποστηρίξει τις ανάγκες που είναι πιθανό να προκύψουν τα επόμενα χρόνια.

Η παρακολούθηση είναι αυτό που μετατρέπει την ενέργεια σε γνώση

Ένα σπίτι μπορεί να παράγει ενέργεια χωρίς ο ιδιοκτήτης να καταλαβαίνει πραγματικά τι συμβαίνει.

• Πόση ενέργεια παράγεται;
• Πόση καταναλώνεται άμεσα;
• Πόση αποθηκεύεται;
• Πότε αυξάνεται η κατανάλωση;
• Ποια συστήματα χρησιμοποιούν την περισσότερη ενέργεια;
• Πού υπάρχει περιθώριο καλύτερης διαχείρισης;

Χωρίς σύστημα παρακολούθησης, η ενέργεια παραμένει κάτι που φαίνεται κυρίως στον λογαριασμό.

Με σωστή παρακολούθηση, γίνεται πληροφορία που μπορεί να αξιοποιηθεί.

Η συνεχής παρακολούθηση επιτρέπει επίσης τον έγκαιρο εντοπισμό πιθανών δυσλειτουργιών, την αξιολόγηση της πραγματικής απόδοσης του φωτοβολταϊκού συστήματος και τη βελτιστοποίηση της κατανάλωσης βάσει πραγματικών δεδομένων και όχι εκτιμήσεων.

Αυτό είναι κρίσιμο, γιατί η ενεργειακή λογική δεν αφορά μόνο την εγκατάσταση εξοπλισμού.

Αφορά και την ικανότητα να κατανοείς πώς λειτουργεί το σπίτι σου.

Η ενεργειακή λογική είναι μέρος του καλού σχεδιασμού

Η ενεργειακή λογική δεν αφορά μόνο φωτοβολταϊκά, μπαταρίες και φορτιστές. Περιλαμβάνει και τον συνολικό σχεδιασμό του κτιρίου, όπως τη μόνωση, τη σκίαση και τα αποδοτικά ηλεκτρομηχανολογικά συστήματα. Ξεκινά από τον ίδιο τον σχεδιασμό του κτιρίου και συνεχίζεται με την επιλογή των κατάλληλων ενεργειακών τεχνολογιών.

Ένα σπίτι μπορεί να είναι όμορφο, άνετο και προσεγμένο. Όμως αν δεν έχει σχεδιαστεί με ενεργειακή λογική, μπορεί σύντομα να χρειαστεί παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να είχαν προβλεφθεί στα πρώτα στάδια του σχεδιασμού.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε σπίτι πρέπει να εγκαταστήσει τα πάντα από την πρώτη μέρα.

Σημαίνει όμως ότι πρέπει να είναι έτοιμο.

Η εμπειρία μας από τον σχεδιασμό και την υλοποίηση οικιστικών έργων δείχνει ότι οι πιο σωστές τεχνικές αποφάσεις λαμβάνονται πριν ξεκινήσει η κατασκευή και όχι όταν αυτή έχει ολοκληρωθεί. Όσο νωρίτερα ενσωματωθεί η ενεργειακή στρατηγική στον σχεδιασμό, τόσο πιο αποδοτικό, ευέλικτο και έτοιμο για το μέλλον θα είναι το σπίτι.

Να είναι σχεδιασμένο έτσι ώστε να μπορεί να υποδεχθεί τις τεχνολογίες που θα γίνουν μέρος της καθημερινότητας: φωτοβολταϊκά, μπαταρία, φορτιστή ηλεκτρικού οχήματος, ενεργειακή παρακολούθηση και έξυπνη διαχείριση.

Η πραγματική αξία ενός σύγχρονου σπιτιού δεν βρίσκεται μόνο σε αυτά που φαίνονται. Βρίσκεται και σε αυτά που έχουν προβλεφθεί σωστά.

Σχεδιάστε το σπίτι σας με ενεργειακή λογική από την αρχή.

Μιλήστε με την EnergyIntel και δημιουργήστε μια κατοικία έτοιμη για τις ανάγκες του σήμερα και του αύριο.